سوری تورکو دیلینده قیسسا ناغیل

سوری
تورکو دیلینده قیسسا ناغیل
یازان: میرهدایت سیدمرندی
اووسونچی کتابیندان(بوکتاب یاخین گله‌جکده یایینلاناجاق)
سوری
پائیز گلیب چاتمیش‌سادا، حالا الموت داغلیغینین اته‌گی؛ گول چیچکله دولو ایدی. الموت داغلیغینین قوزئیی مئشه‌لیق ایدی. هر یئرده یام‌یاشیل آغاشلیق و اوتلوق گؤرولوردی. گازرخان کندی بو مئشه‌لیغین دؤشونده یاتان بیر کیچیک کند ایدی.
بوگون کند آداملارینین ایچینده ولوله ایدی. هامی گؤزلر گؤزلرله فرهنگ ماشینینین گلمه‌سینی گؤزلوردو. نییه‌کی قراریدی بوگون ایلک دفه اولاراق اونلارین کندینه‌ده؛ سپاه‌دانش آدلی بیر معلم گلسین.
بوگونه ‌قدر اونلارین کندلرینده مدرسه یوخ ایدی. دئییردیلر بو گلن معلم چوخ قودرتلی و شاهین گؤز- قولاغی‌دی. کدخودا سپاه‌دانشی استقبال ائتمک اوچون، ائوینین قاباغینی سوپوتدوروب، قاپی باشینادا ایکی ایران بایراغی آسمیشدی.
کندلیلر کندین مئیدانیندا ییغیشیب سپاه‌دانشین گلمه‌سینی گؤزله‌ییردی. هامی سئوینسه‌ده،
بؤلگه‌نین[1] ژاندارمی قاشقاباخلی دوروب اؤره‌یینی اووشدوروردو. نییه‌کی ائشیتمیشدی سپاه‌دانش‌لرین بیر وظیفه‌سیده، ژاندارم‌لارین کندلیلردن روشوه آلماقلارینی شاها راپورت[2] وئریب اؤنله‌مکدیر[3].
بیرآزدان اوزاقلیقلاردان توز گؤیه یوکسلدی. چوخ چکمه‌دن توزون ایچیندن بیر جیب ماشینی چیخیب کندین مئیدانیندا ساخلادی. هامی بیردن چپیک چالدیلار!
ماشیندان بیر یاشلی‌کیشی و بیر جوان‌کیشی یئره اندی. یاشلی کیشی فرهنگ اداره‌سینین راهنماسی اولاراق، کدخودایلا تانیش ایدی. راهنما کدخودایلا اؤپوشوب گؤروشدو. سونرا یانیندا اولان ایوب آدینداکی جوانی‌؛ کندین سپاه‌دانشی اولاراق تانیتدیردی.
ایوب اوجا بویلو جوان ایدی. دوروشوقلو سپاه‌دانش گئیمی گیریب؛ باشینا بیر کاسکت بؤرکو قویموشدو. راهنما کندده دوزرله‌نن ایکی اوتاقلی مدرسیه باش چکیب، کدخودانین خواهشیله ناهار یئیندن سونرا شهره گئری دؤندو.
سپاه‌دانش او گئجه‌نی کدخودانین ائوینده قالدی. صاباح کدخودا وئرن پتو و پالازلاری مدرسه‎نین اوتاقلارینین بیرینه، دؤشه‌ییب اؤزونه ائو یاپدی.
صاباحیسی گون، او بیری اوتاقدا درس کلاسی قوروب، کنددن ییغیشان جیققیلی بؤیوک قیز- اوغلان اوشاقلارینا، درس اؤیرتمه‌نی باشلادی.
گونلر گیلب گئچیردی. اوشاقلار سئوینجیله الف- ب اؤیرنیردیلر. سوری آدلی اولان شاییدلارین بیری، اون‌بئش- اون‌آلتی یاشیندا قره‌قاش گؤزلو قیز ایدی. اونون اوودلاری قیرمیزی آلما تکین یانیب؛ هؤروکلری
شلاله کیمین چینیندن آشاغی اوزانیب، اونا ساده و ایسته‌مه‌لی گؤروش وئرمیشدی.
سوری آقاسپاهینی مئیداندا گؤردوغو لحظه‌دن؛ قلبی چیرپیب صوراتینین رنگی قاچمیشدی. کلاسدادا فکری اصلن درس یانیندا دئییلیدی. آقا معلم الفبا دئیرکن، او الفباء یئرینه، معلیمین باشدان آیاقا دوروشوغونا و یئریمه‌گینه گؤز تیکیردی.
چوخ چکمه‌دی اونون محبتلی باخیشلاری، آقاسپاهینی اؤزونه چکدی. اودا سورونو سئومیشدی. هردن بیر-بیرینه باخیب گولومسه‌ییر‌دیلر.
آقاسپاهی گاهدان هر باهانییا سورونی تخته‌سیاه قاباغینا چاغیریب سُورو سوروشوردو.
مدرسه بیتندن سونرا، سوری هر بیر باهانییا معلمین ائوینه گئدیب، بیرگون سوت آپاریردی. بیرگون آناسی پیشیرن تندیر چؤچه‌سی. گاهدان‎دا گئدیب آقا معلمین ائوین سوپوروپ، قاب قاشیقین یوووردو.
اونلارین باخیشلاری و گولومسه‏‎مه‌لری و حرکت‌لری گؤزلردن اوزاق قالماییب اونلارین عشقی کنده جار سالدی.
کیمسه بو وقارلی جوان آقاسپاهی‌یا پیس فکر ائتمیردی. آما بیرگون کدخودا؛ اونونلا دانیشیب قونونو آچمیشدی.
آقاسپاهی سورونی سئومک و اونونلا ائولنمه‌گینی بیلدیرمیشدی. کدخودا، دده‌سیز قیزین خوشبخت‌لیغیندان سئوینیب آقاسپاهی‌یا دعالار ائتمیشدی. کندلیلرده اونلارین پاک عشق‌لرینه باش ائیمیشدی. او گوندن
سونرا آقا سپاهی‌له سورونون گزیب دولانماغی کیمسه‌نی چاشدیرمیردی[4].
سوری اؤزونو ان خوشبخت ساناییب گؤیلرده اوچوردو. چوخ گونلر، ال اله برابر الموت داغ یوخاریسی چیخیب، حسن صباح‌ین قالاسینادک گئدیردیلر.
داغلیغین آشاغیسیندا قلمه‌لرین اورتاسیندان دورو گؤزه سویو، آشاغی تارلالارا[5] آخیب، سرین کؤلگه‌لیک و سئویملی هاوا یاراتمیشدی. قلمه‌لرین بوتاقلاری سئرچه بولبول‌له دولو ایدی. اونلارین سئویملی جیت‌جیت‌لاری و بولبول‌لرین چه‌چه‌لری، خوشا گلیم اورتام[6] یاراتمیشدی. هردن قلمه کؤلگه‌لیگینده اوتوروب گله‌جکدن دانیشیردیلار. بیرگون قلمه‌لیقدان گئچرکن، قره‌قلمه‌لرین آغ قابیغیندا ایکی اورک قازدیلار کی بیر اوخلا بیر-بیرینه تیکیلمیشدی. آقا سپاهی سؤز وئرمیشدی تئزلیکله اردبیله گئدیب، آناسینی ائلچی گتیرسین.
گونلر گلیب سوووشوردی. گونلر گئچدیکجه؛ سوری و آناسی هرگون آقاسپاهی‌نین آتا-آناسینین ائلچی گلمکلرینی گؤزله‌ییب، آما اوتانیردیلار دیله گتیرسینلر.
بیرگون آقاسپاهی سورونی گؤررکن، سپاهی‌لیغینین بیتمه‌سینی و اردبیله دؤنمک زوروندا قالماسینی سؤیله‌دی. سوری بو سؤزی ائشیدرکن اوره‌گی قارنینا دوشوب ایسته‌مه‌دن، گؤزلریندن یاش دامجیلاری یاناغینا آخدی.
آقاسپاهی اونا توختاقلیق وئریب؛ تئزلیقلا آناسیلا گئری دؤنمه‌سینی و
اوندان ائلچیلیق ائتمه‌لرینه؛ آند ایچدی.
نئچه گون سونرا کندلی‌لر ییغشیب آقاسپاهینی اردبیله ساری یولا سالدیلار. آما سوری اوزاقدا دوروب نییاران و حسرتله اوزاقلاشان سئوگیسینه باخیردی.
***
گونلر گونه چاتیب، آیلار گئچدی. آما آقا سپاهیدان خبر اولمادی. سوری چاره‌سیزحالدا تپه باشیندا اوتوروب کندین شهردن گلن یولونا گؤز تیکیب، آقاسپاهی‌نین گئری دؤنمه‌سینی گؤزله‌ییردی.
سوری دوشونوردی:
"حتمن ایوبومون باشینا بیر اولای گلیبدبر. او، کیشیدی. او، سؤزونو دانماز. آما هاردان و کیمدن خبر آلمالییام کی ایوبوما نه اولوب؟!"
بیرگون تپه باشیندان اوزاقلارا گؤز تیکمیشدی. توز ایچیندن همان جیب ماشینی گؤزونه چاپدی. اؤره‌گی چیرپا-چیرپا، اؤزونو ماشیندان تئز کندین مئیدانینا چاتدیردی. دوشونوردو، ماشین اونون ایوبونو گئری گتیریبدیر. ماشین مئیدانا چاتیب، آقا راهنما، ماشیندان ائنیب بیر باشقا آقاسپاهینی کندلیلره تانیتدیردی.
سوری نییاران گؤزلرله آقا راهنمایا باخیردی. کدخودا سورونی گؤررکن آقا راهنمانی کنارا چکیب، ایوب آقاسپاهینین هاردا اولماسینی سوروشدو.
آقا راهنما قونونو بیلینجه چاشیب، آما بیر یاردیم ائتمک فرصتی اولماماغینی دئییب آنلاتدی:
-"سپاهیلیق همان سربازلیقدی. ایندی ایوبون سربازلیغی بیتندن سونرا معلوم دئییل نه ایشه مشغولدی. آما اؤنردی[7] اولماسا کنددن بیرینی اردبیله گؤندرین، اونو آختارسین! بلکه باشینا بیر اولای گلیبدیر؟!"
کتدن کیمسه ایشین گوجون بوراخیب، یئتیم قیزا یاردیم ائتمک اوچون اردبیله گئتمه‌یه حاضر اولمادی. سوری دای درس کلاسینا گئتمیردی.
ساعتلر گونه، گونلر-آیا، و آیلار ایله دؤنوشوب، آقاسپاهینین گئتمه-‌سیندن نئچه ایل سووشدو. هامی سورونی شماتتله‌ییردی. فکردن جوان سورونون ساچلارینا، آغ دن دوشموشدی. دای سوری کوچه باجایا چیخا بیلمیردی.
سوری شماتتلردن جانا گلمیشدی. بیرگون آنادان ایذن آلمامیش بوقچاسینی باغلاییب، عشقینی آختارسین دئیه، جاده‌نی توتوب اردبیل شهرینه ساری یولا دوشدو. بیر-ایکی گون سونرا اردبیله چاتدی. گئتمک یئری یوخ‌ایدی. بیر اوجوزلو قوناق‌ائوی تاپیب یئر کیرالادی.
صاباح تئزدن، هاوا قارانلیانادک کوچه باجایا دوشوب؛ هرکیمی گؤروردو یالواریب ایوب آقاسپاهیدان سوروشوردو. هر اوجا بویلو کیمسه‌نی گؤروردو، ایوب دئیه آرخاسینجا قاچیردی. آما کیمسه ایوبو تانیماییب؛ اوندان بیر ایز یوخ اویدو.
سوری فرهنگ اداره‎سینه‌ده گئتدی. اوردادا اونو تانییان اولمادی. اونا دئدیلر هرکیمین سپاهیلیغی بیتسه، باشقا بیر ایش تاپیب دای سپاهی ساییلماز! سورونون الی بیر یئره چاتمیردی. دای کندلرینه گئری قاییتماغا اوزو یوخ اویدو. دلی‌لر کیمین اردبیلده قالماق زوروندا قالدی. ائولرده ایشله‌ییب یاشامینی گئچیندیریردی.
ایللر گلیب گئچدی. حالا سوری عشقینی آختاریردی. سورو یاشا دولمامیش، غصه‌دن قوجالمیشدی. اوزو قیوریشلانیب، ساچلاری آغار-میشدی.
سورونون عشق حکایه‌سی اردبیلده یاییلمیشدی. بعضیلری سورونو یالانچی و بعضیلری سفئح ساناییب سؤز آتیردی. بعضیلریده سورویا اینانیب الیندن هر نه گلیرسه؛ مظلوم و وفالی سورونون یاردیمینا قالخیردی.
اردبیلین بؤیوک شاعری صالح عاصم؛ سورونون یاشایشینی شعره چکیب داهادا اونون مظلوملوغون و عشق حیکایه‌سینی دیللرده یاییلماغینا، سبب اولدی. اردبیل جماعتی هر ییغینتیدا، عاصمین "سوری جهنمده بیتن گول" شعرینی اوخویوردو.
.......
سوری کیمدیر؟! سوری بیر گولدو جهنمده بیتیبدیر
سوری بیر دامجیدی گؤزدن آخاراق اوزده ایتیبدیر
سوری یول یولجوسودور اَیری‌ده یوخ، دوزده ایتیبدیر
سوری بیر مرثیه‌دیر؛ اوخشایاراق سؤزده ایتیبدیر
.......
***
سوری ایوبو آختارماقدان یورولموردو. گونده ائودن ائوه، کوچه‌دن کوچویه، بازاردان بازارا، گزیب سئوگیلیسین آختاریردی.
بیرگون راستا بازاردان گئچرکن بیر اوجا بویلو کیشینین دوروشوغو؛ باخیشینی اؤزونه چکدی. کسین بو کیشی، اونون ایوبو ایدی.
سئوینجیدن قلبی ایسته‎دی دایانسین. نهایتده عشقینی تاپمیشدی! ایوب باغیریب، کیشییه ساری قاچدی. هم گولوب، هم آغلیردی. هامی دوکانچیلار بو سس‌سیز مهربان خانیمی تانیردی. اونون چیغیرتیسیلا دوکانلاردان ائشییه قاچدیلار. سوری کیشی‌یه چاتیب اونو باغرینا باسسین دئیه قوجاق آچدی.
سوری ایله؛ کیشینین گؤزلری بیر-بیرینین اوزونده دونوخدو. کیشی هویوخموش حالدا سورویا باخیردی. سورو ایچین چالا-چالا اؤکوتمه‌لیردی.
او حالدا:
-" ایوبوم! ایندییه‌دک بس هاردایدین؟! نییه منی شمادته قویدون!؟ دئمیردین گؤزو یولدا قالانین وار؟! دئمیردین یئتیم قیزا سؤز وئرمیسن؟!" سیزیلدیردی.
ایللر بویو اوره‌گینده اؤز- اؤزویله دانیشان سؤزلر غصه‌لر، دال با دال آغزیندان ائشیگه آخیردی.
کیشینین رنگی قاچمیشدی. هئچ بیر جواب وئره بیلمیردی. بو آندا دوکانلارین بیریندن جیققیلی بیر قیز ائشییه چیخیب، کیشینین الیندن توتوب:
-"آتا! آنا سنی چاغیریر." دئدی.
کیشی بیلمیردی نه ائدیب، نه دئسین! مین مین ائدیردی.
- "سوری! من.... سوری! آنام......"
قیزین یوبانماسیلا دوکاندا اولان قادین ائشییه چیخیب اریله برابر دوران بو پاتلت‌سیز قادینا گؤز
تیکمیشدی. اودا سورونون قونوسونو ائشیدیب ائوده اریله دانیشیب، سورونون یازیقلیغینا دیل‌سایلیق[8] ائدیب آغلامیشدی! اودا اوره‌کدن قیزی آللادان شرفسیز و وفاسیز کیشینی یامانلامیشدی!
سوری ایوبون اؤنونده دورموشدو. دئیه‌سن اللری، قلبی تکین قوروموشدو. اللرینی نه یئره سالا بیلیردی، نه ایلر بویو آختاران سئوگیلی‌سینی باغرینا باسا بیلیردی. سورونون سولقون گؤزلری کیشینین اوزوندن، اوندان آسلانمیش جیققیلی قیزا آخدی.
سورونون ایللر بویو آرزولاری، قورخولاری، شماتت‌لری، حسرت‌لری، ایستک‌لری؛ گؤز یاشی اولوب، اوزوندن سس‌سیزجه یئره آخیردی.
آغلاسایدیدا؛ سس چیخاردا بیلمیردی. چگدیگی نفسی، ایچه‎ری آلیب، ائشیگه بوراخا بیلمیردی. بیر یئکه دویون؛ بوغازینی سیخیب اونو بوغماق حالینا سالمیشدی. بیلمه‌دن بوغازینی اوووردی.
بازاردا اولان آداملار اونلاری داراخلامیشدی. بعضی کیشیلرکی ایندیه-‌دک سورونو بیرسفئح یالانچی قادین بیلیردی، اوتانجدان باشلارینی یئره سالمیشدی.
بیردن بیره سورونون بوغازینداکی دویون پاتلاییب، دالی-دالی گئدیب آغلار سسیله چیغیردی:
"-یوخ!.....یوخ! سن هئچ کیمسه دئیرسن! سن منیم آقاسپاهیم دئییلسن! سن منیم ایوبوم دئییلسن! منیم آقاسپاهیم کیشی ایدی. منیم سئودیگیم کیشی وئردیغی سؤزو دانمازدی! یوخ! سن!...سن، هیچ زاد دئییل‌سن! سنین آداملیقدادا بئله حاققین یوخ! .....یوخ......دای منیم سنینله ایشیم یوخ!"
سوری باشینی آشاغی سالیب دالی- دالی گئدیب داراخلییان جماعته
چاتدی. آداملار آرالانیب اونون گئچمه‌سینه بوروغ آچدی. ایوب جماعتین
اورتاسیندا قالمیشدی. اوتانجیدان باشینی قالدیرا بیلمیردی. نهایت آداملاردان آرا آچدی. آداملارین نئچه‌سی، دالیسینجا توپروک آتدی.
کیشینین قادینی‌، نفرتله ارینه باخیب؛ قیزینین الیندن یاپیشیب، آیری یولدان؛ اوزاقلاشدی.
***
سوری صاباحدان گینه کوچه‌دن کوچویه دولاندی. آما ایوب دئیه، کیمسه‌نین اوزونه باخمادی.
****
----------------------------------------
[1] - بؤلگه= منطقه
- [2] راپورت= گزارش
-[3] اؤنله‌مک= قاباغینی آلماق
[4] -چاشماق= تعجوب ائتمک
[5] - تارلا= زمی- مزرعه
-[6] اورتام= محیط
[7] - اؤنرمک= پیشنهاد وئرمک
[8] - دیل‌سایلیق= همدردی

سوالات متداول

سوری تورکو دیلینده قیسسا ناغیل چیست؟

در این مطلب اطلاعات، جزئیات و نکات مرتبط با سوری تورکو دیلینده قیسسا ناغیل بررسی شده است.

مهم‌ترین نکات درباره سورونون چیست؟

جزئیات مهم و نکات قابل توجه درباره سورونون در متن مقاله بررسی شده است.

چرا سوری تورکو دیلینده قیسسا ناغیل اهمیت دارد؟

این موضوع به دلیل اطلاعات و کاربردهای مرتبط، مورد توجه کاربران قرار گرفته است.